Werkplaats ·
Veilig werken aan elektrische en hybride auto's
Werk je aan auto's met een hoogvoltsysteem? Dan moet je als werkgever de risico's regelen. NEN 9140 helpt daarbij. Rollen, aanwijzing en taken op een rij.
Elektrische auto's en hybrides hebben een hoogvoltsysteem (HV-systeem). Een fout kan leiden tot een elektrische schok, een vlamboog of brand. Daarom zijn er duidelijke afspraken nodig over wie wat mag doen.
Wat de wet van je vraagt
Als werkgever heb je een zorgplicht voor de veiligheid van je medewerkers. Dat staat in de Arbowet (Arbeidsomstandighedenwet). Concreet:
- RI&E. Heb je personeel, dan maak je een RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie) met een plan van aanpak (artikel 5 Arbowet). Werken aan HV-systemen hoort daarin.
- Voorlichting en onderricht. Je informeert medewerkers goed over de risico's en hoe ze veilig werken (artikel 8 Arbowet). Je moet kunnen laten zien wie welke instructie kreeg.
- Werknemers betrekken. Sinds 1 juli 2026 moet je werknemers raadplegen over onder meer de RI&E en de voorlichting.
Wat is NEN 9140?
NEN 9140 'Veilig werken aan e-voertuigen' is een norm van NEN (Nederlands Normalisatie-instituut). De huidige versie is NEN 9140:2024. Die verving de uitgave van 2019. De norm is geen wet. BOVAG noemt hem een handreiking om je zorgplicht uit de Arbowet in te vullen. In de praktijk is het de standaard waarmee de branche werkt.
Nieuw in de versie van 2024 is onder meer een stappenplan voor werken onder spanning in een batterij. Ook elektrische werktuigen, zoals tractoren, vallen er nu onder.
De drie rollen
Wie aan e-voertuigen werkt, moet volgens NEN 9140 in een van deze rollen zijn aangewezen en getraind:
| Rol | Wat doet deze persoon? |
|---|---|
| ev-VOP (Voldoende Onderricht Persoon) | Werkt aan een auto die al veilig is gesteld. Werkt niet aan hoogvoltcomponenten. Een ev-VP bevestigt eerst dat de auto spanningsloos is. |
| ev-VP (Vakbekwaam Persoon) | Stelt de auto veilig en spanningsloos, controleert en meet dat. Doet onderhoud, reparatie en diagnose aan het HV-systeem. |
| ev-WV (Werkverantwoordelijke) | Is verantwoordelijk voor de veilige uitvoering. Beoordeelt vooraf de risico's, legt rollen vast en wijst medewerkers formeel aan. |
Werken onder spanning aan een HV-batterij mag alleen na een aparte opleiding, en volgens vaste procedures en de instructies van de fabrikant.
Opleiding is niet hetzelfde als aanwijzing
Een cursus of examen alleen is niet genoeg. De medewerker moet ook schriftelijk zijn aangewezen. In die aanwijzing staat welk werk hij mag doen. De eigenaar van het bedrijf blijft eindverantwoordelijk. Een certificaat geeft dus niet automatisch bevoegdheid. Jij beslist als werkgever.
Wat regel je als werkgever?
- Neem werken aan e-voertuigen op in je RI&E en plan van aanpak.
- Bepaal welke rollen je nodig hebt. Zorg dat er bij HV-werk altijd een ev-VP is.
- Laat medewerkers opleiden voor hun rol en wijs ze schriftelijk aan. Houd een overzicht bij.
- Zorg voor de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen, geïsoleerd gereedschap en meetapparatuur.
- Richt een vaste werkplek in. Markeer een auto die spanningsloos is gemaakt, of waaraan gewerkt wordt, duidelijk.
- Maak afspraken over beschadigde batterijen en de opslag van lithium-ionbatterijen.
Het precieze stappenplan en de eisen per rol staan in de norm zelf. Die koop je bij NEN. Brancheorganisaties en opleiders hebben aanwijzingsformulieren op basis van de versie van 2024.
Hoe Brugwacht helpt
In de planning houdt Brugwacht rekening met kwalificaties van monteurs. Zo plan je een HV-klus bij iemand die daarvoor is aangewezen. Voor de werkorder is er een inspectiesjabloon voor elektrische auto's. Je kunt ook eigen sjablonen maken, met de controlepunten die jullie hanteren.