Bedrijfsvoering ·
Bezettingsgraad, productiviteit en efficiency in de werkplaats
Drie cijfers die vaak door elkaar lopen. Wat betekenen bezettingsgraad, productiviteit en efficiency, en hoe reken je ze uit? Met formules en voorbeeld.
"Mijn werkplaats is vol." Dat zegt nog niet of je goed verdient. Een volle planning met monteurs die op onderdelen wachten, levert minder op dan je denkt. Drie cijfers helpen je dat te zien: bezettingsgraad, productiviteit en efficiency.
Let op: niet iedereen gebruikt dezelfde definities. Hieronder staan de definities die wij gebruiken. Kies er één en houd die vast, dan kun je maanden met elkaar vergelijken.
De uren die je nodig hebt
- Aanwezige uren: de uren dat een monteur echt in de werkplaats is. Zonder verlof, ziekte en opleiding.
- Geplande uren: de uren die in de planning op klantauto's staan.
- Geklokte uren: de uren die een monteur op werkorders heeft geklokt.
- Gefactureerde uren: de uren die je aan de klant in rekening brengt. Bij werken met normtijden (vaste tijden per handeling) kan dat meer of minder zijn dan de geklokte uren.
Bezettingsgraad
Bezettingsgraad = geplande uren ÷ aanwezige uren × 100%
Dit zegt hoe vol je planning is. Een bezettingsgraad van 100% klinkt mooi, maar dan is er geen ruimte voor spoed of uitloop. Houd een buffer aan.
Productiviteit
Productiviteit = geklokte uren ÷ aanwezige uren × 100%
Dit zegt hoeveel van de aanwezige tijd naar klantwerk gaat. De rest gaat op aan opruimen, wachten op onderdelen, zoeken naar gereedschap of overleg. Lage productiviteit wijst vaak op een probleem in de organisatie, niet op een luie monteur.
Efficiency
Efficiency = gefactureerde uren ÷ geklokte uren × 100%
Dit zegt hoe snel het werk gaat ten opzichte van wat je factureert. Boven 100% betekent dat de monteur sneller werkt dan de normtijd. Onder 100% betekent dat je uren weggeeft, bijvoorbeeld omdat een klus uitloopt en je de extra tijd niet doorrekent.
Alles samen
Productiviteit × efficiency = gefactureerde uren ÷ aanwezige uren. Dat is het cijfer dat bepaalt hoeveel je uurtarief echt oplevert. Lees ook je uurtarief berekenen.
Rekenvoorbeeld
Verzonnen getallen voor één monteur in één week.
| Meting | Uren |
|---|---|
| Aanwezig | 38 |
| Gepland | 35 |
| Geklokt op werkorders | 32 |
| Gefactureerd | 34 |
| Cijfer | Berekening | Uitkomst |
|---|---|---|
| Bezettingsgraad | 35 ÷ 38 | 92% |
| Productiviteit | 32 ÷ 38 | 84% |
| Efficiency | 34 ÷ 32 | 106% |
| Samen | 34 ÷ 38 | 89% |
De planning was goed gevuld. Toch ging 6 uur niet naar klantwerk. Daar zit winst: als je die uren terugbrengt, verdien je meer zonder een uur extra te plannen.
Wat je kunt doen
- Lage bezetting: kijk naar je online boeken, herinneringen en no-shows.
- Lage productiviteit: zorg dat onderdelen klaarliggen voor de auto binnenkomt, en dat gereedschap op een vaste plek ligt.
- Lage efficiency: controleer of uitloop wordt doorgerekend, en of de normtijden kloppen.
Gebruik de cijfers eerlijk
Bespreek de cijfers met je team, niet alleen per persoon. Een monteur die alle lastige diagnoses krijgt, heeft vanzelf een lagere efficiency. Gebruik cijfers om de werkplaats beter te maken, niet om mensen af te rekenen.
Hoe Brugwacht helpt
Monteurs klokken per werkorder in de app. De planning rekent met roosters, verlof, kwalificaties en bruggen. De rapportage toont bezetting en productiviteit per vestiging en voor het hele bedrijf. Wie welke productiviteitscijfers mag zien, stel je in per recht.